Węgry i madziarskie obyczaje

piątek, 28 sierpnia 2009 16:01

Węgry to niekończący się festiwal wina, wspaniałe zabytki, wyśmienita kuchnia i jeden z najbardziej skomplikowanych języków świata, którym włada serdeczny naród mieszkajacy w sercu Europy. Węgry to bardzo atrakcyjny kierunek wakacyjnych podróży, zarówno dla tych, którzy spragnieni są wypoczynku na słonecznych plażach Balatonu jak i miłośników historii i clabbingu, który z pewnością doświadczymy wizytując Budapeszt. Międzynarodowym językiem będzie tutaj muzyka!

Węgry są nieomal w całości położone w nizinnej i równinnej Kotlinie Panońskiej. Wyjątkami są Średniogórze Północnowęgierskie – należące do Karpat pasmo średnich gór (Börzsöny, Gödöllő, Cserhát, Mátra z najwyższym szczytem Węgier Kékes, Góry Bukowe, Góry Tokajskie) na północnym wschodzie kraju oraz Alpy Węgierskie (Góry Szoprońskie i Kőszeg) na granicy zachodniej. Największe rzeki Węgier to Dunaj, Cisa i Drawa. Na Węgrzech leży największe jezioro Europy Środkowej – Balaton. Niedaleko miasta Hévíz znajduje się największe na świecie jezioro termiczne - Hévíz.

Węgrzy są narodem wyjątkowym w Europie. Nieznane jest pochodzenie Madziarów. Mimo że szybko przyjęli wzorce zachodnioeuropejskiej kultury, tak że byli wręcz określani jako wschodni bastion Europy, zachowali wiele ze swej odrębności. Razem z Finami są zaliczani do jednej grupy językowej, nie dlatego, że ich języki są podobne, ale dlatego, że jak i oni mówią językiem całkowicie odmiennym od europejskich. Turcy uważają Węgrów za swoich pobratymców, bardziej jednak po to by podkreślić swoją obecność w Europie niż opierając się na solidnych podstawach.

Zupełną odrębność zachowała tradycyjna wiejska muzyka ludowa. Pieśni typu lamentu, zwykle śpiewane przez kobiety, zachowały archaiczny rytm i brzmienie, nie spotykane u innych narodów europejskich. Nierówny rytm łączy się w nich z uderzeniem akcentem na pierwszą sylabę jaki występuje w języku węgierskim. Brzmienia powszechnie uważane za tradycyjną muzykę węgierską, jak rozsławiony na świecie czardasz, w rzeczywistości mają pochodzenie cygańskie. Tego rodzaju muzyka taneczna powstała z połączenia tradycyjnej muzyki Romów i muzyki miast. Ta grupa etniczna przybywała na teren Węgier od XV wieku i jak żadna inna wpłynęła na życie muzyczne kraju. Dzięki Węgrom i tutejszym kompozytorom muzyka cygańska stała się sławna na całym świecie. Sami Romowie, mimo wieków asymilacji, podobnie jak w wielu innych krajach pozostają jednak nadal na dnie piramidy społecznej.

Ceniona i charakterystyczna jest kuchnia węgierska. Węgierskie słowo gulyás - gulasz weszło do słowników wielu języków europejskich. Tradycyjnie jada się go na ostro z papryką. Inną tradycyjną potrawą węgierską jest halászlé czyli zupa rybna. Do posiłków pija się wino, których na Węgrzech jest wybór. Tradycyjnie w Polsce mianem węgrzyna określano białe wino z Tokaju. Leżący najbliżej granicy ośrodek winiarstwa przez wieki zaopatrywał piwnice szlacheckie w całej Rzeczypospolitej. Jeden z gatunków tego nosi polską nazwę: szamorodni, czyli samorodny, nadaną przez polskich odbiorców. Słodkie, mocne, o intensywnym bukiecie aszu jest określane jako wino królów - król win. Do innych tradycyjnych miejsc wyrobu win na Węgrzech należy rejon Egeru, skąd pochodzi czerwona wytrawna Egri Bikavér, czyli bycza krew. Turyści szczególnie licznie odwiedzają winnice na północnych brzegach Balatonu, szczególnie rejon Badacsony. Najwięcej jednak win w kraju produkuje się na stokach gór Mátra w Gyöngyös. Pochodzi stąd złocistożółty Gyöngyös - Bor. To poprzez wino w czasie pokoju zacieśniała się przyjaźń polsko-węgierską, którą podkreśla znane przysłowie, występujące w polskiej i węgierskiej wersji językowej: Polak - Węgier dwa bratanki: i do szabli i do szklanki.

Około połowy Węgrów przyznaje się do przynależności do kościoła rzymskokatolickiego, pozostali są w większości wyznania kalwińskiego względnie luterańskiego. Oprócz tego powszechni są także wyznawcy innych religii. Około 1/4 Węgrów nie należy do żadnego związku wyznaniowego, choć osób deklarujących brak wiary w Boga lub obojętność religijną może być dużo więcej. Węgrzy są narodem o słabej religijności. Regularnie w praktykach religijnych udział bierze mniej, niż 10% społeczeństwa, przy czym dysproporcje te są różne w zależności od wyznania i regionu. W samym Budapeszcie do kościołów na niedzielne nabożeństwa chodzi około 2-4% mieszkańców, podczas gdy na niektórych terenach wiejskich nawet do 40%. Jednakże rytm głównych świąt i uroczystości wyznacza kalendarz świąt chrześcijańskich. Szczególnie obchodzonym dniem na Węgrzech jest 25 kwietnia - dzień św. Marka Buza Szentelo. W tym dniu na wioskach tradycyjnie obchodzi się i święci się pola. Z kolei świętem zbiorów jest 20 sierpnia - dzień św. Stefana. W to święto patrona Węgier odbywa się w całym kraju wiele zabaw i imprez kulturalnych.

Hungaricum:

Produkty wytwarzane tylko na Węgrzech, mające długą tradycję i historię nazywane są "Hungaricum". Należą do nich: czerwone wino Egri Bikavér (Bycza Krew z Egeru), kiełbasy z miasta Gyula (gyulai kolbász), porcelana z Herend, wódka morelowa z Kecskemét (kecskeméti barackpálinka), papryka, salami, wino z Tokaju, likier ziołowy Unicum, ceramika Zsolnay.

INFORMACJE POLSKIEGO MSZ

PRZEPISY WJAZDOWE. Obywatele polscy korzystają z prawa do swobodnego przepływu osób w ramach Unii Europejskiej/Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Dokumentem podróży uprawniającym do bezwizowego wjazdu i pobytu (niezależnie od jego celu) na terytorium Republiki Węgierskiej do 90 dni jest ważny paszport bądź dowód osobisty. Przed wyjazdem należy się upewnić, czy dokument jest w wystarczająco dobrym stanie technicznym i pozwala na stwierdzenie tożsamości.
Ograniczenia swobodnego przemieszczania się i pobytu mogą mieć miejsce jedynie w przypadkach zagrażających polityce bezpieczeństwa państwa i zdrowiu publicznemu.
PRZEPISY CELNE. Zgodne z normą unijną. Przy wywozie przedmiotów o wartości kulturowej potrzebne jest potwierdzenie właściwych instytucji (np. w przypadku obrazów – Galerii Narodowej, starych mebli – Muzeum Sztuki Użytkowej).
MELDUNEK. Osoby prywatne (nie dotyczy to obywateli UE) przy pobycie dłuższym niż 30 dni mają obowiązek przed upływem tego terminu zameldować się w komendzie policji właściwej dla miejsca pobytu. W hotelach, na kempingach i w kwaterach prywatnych turyści są meldowani z urzędu w dniu przyjazdu.
UBEZPIECZENIE. Polisy polskich towarzystw ubezpieczeniowych są honorowane. Niezbędne jest posiadanie dokładnych informacji o zakresie ubezpieczenia, do kogo w razie potrzeby należy zwracać się za granicą i jaki jest tryb realizacji polisy.
SZCZEPIENIA, SŁUŻBA ZDROWIA. Nie ma zagrożeń sanitarno-epidemiologicznych, nie są wymagane szczepienia. W razie wypadków i nagłych zachorowań udziela się bezpłatnie pierwszej pomocy lekarskiej. W innych przypadkach wymagana jest Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), którą wraz z paszportem lub dowodem osobistym przekazuje się lekarzowi prowadzącemu. EKUZ uprawnia tylko do korzystania z podstawowych usług medycznych, dlatego wyjeżdżającym za granicę zaleca się wykupienie dodatkowych ubezpieczeń prywatnych, które w razie konieczności pokryją koszty leczenia w szerszym zakresie, jak również koszty opieki medycznej w prywatnych szpitalach i klinikach. Wskazane jest wykupienie indywidualnego pakietu ubezpieczeniowego, szczególnie od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia (poza EKUZ). Świadczenia zapewnione przez EKUZ nie obejmują tych przypadków.
INFORMACJE DLA KIEROWCÓW. Podczas pobytu turystycznego honorowane jest polskie prawo jazdy. Węgierskie służby graniczne oraz celne i finansowe bardzo rygorystycznie kontrolują pojazdy, ich stan techniczny i posiadane dokumenty. W razie stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości dotyczących np. dowodu rejestracyjnego, tablic, numerów podwozia, silnika, tachografów itp. nakładane są b. wysokie mandaty, które należy uregulować na miejscu. Prawo węgierskie zezwala na zatrzymanie dokumentów pojazdu do momentu uiszczenia opłaty. Jeśli samochodem dysponuje osoba nie będąca jego właścicielem, powinna mieć notarialne upoważnienie od właściciela, przetłumaczone na język węgierski, angielski lub niemiecki. Kierowcy poruszający się pojazdami będącymi w leasingu winni być zaopatrzeni w oryginał umowy leasingowej lub jej notarialnie poświadczoną kopię przetłumaczoną na język węgierski, angielski lub niemiecki. Za brak tych dokumentów grożą bardzo surowe kary, nawet do 1000 EUR.
Autostrady oznaczone są literą M, drogi europejskie literą E. Turyści podróżujący samochodem muszą mieć na nim plakietkę PL. Wszystkie autostrady są płatne. Zlikwidowano system naklejania winiet, a opłaty za autostrady i niektóre odcinki dróg międzynarodowych (w przypadku pojazdów powyżej 3,5 t) wykupuje się na stacjach benzynowych (dane o opłacie trafiają do centralnego systemu monitoringu autostrad); szczegółowe informacje o płatnych odcinkach dróg międzynarodowych można znaleźć na stronach: www.autopalya.hu.
Na terenach zabudowanych w miejscowościach wypoczynkowych o wzmożonym ruchu pieszym obowiązują strefy z ograniczeniem prędkości do 30 km/godz.
Pojazdy powyżej 7,5 t w ruchu międzynarodowym mają zakaz jazdy: a) od 1 września do 30 czerwca od godz. 22.00 dnia poprzedzającego niedzielę i dzień wolny do godz. 22.00 w niedzielę lub dzień wolny, b) od 1 lipca do 31 sierpnia w soboty od 15.00 (jeżeli nie jest dniem pracy) do 22.00 w niedziele oraz od godz. 22.00 dnia poprzedzającego dzień wolny od pracy do godz. 22.00 dnia wolnego od pracy.
W okresie od 4 listopada do 1 marca nie obowiązują ograniczenia w poruszaniu się samochodów ciężarowych posiadających certyfikat EURO3. Ograniczenia te nie obowiązują w przypadku transportu żywych zwierząt, produktów mlecznych, szybko psującej się żywności, mrożonego mięsa i wyrobów mięsnych oraz pasz.
Paliwo można kupić tylko do zbiornika wbudowanego w pojazd. Na trasach szybkiego ruchu działa dobrze rozbudowana sieć stacji benzynowych. Częste są przypadki kradzieży (spuszczania) paliwa z TIR-ów, głównie w północno-wschodnich Węgrzech, dlatego też zalecane jest parkowanie (postój) na wyznaczonych strzeżonych parkingach. dobrze oświetlonych stacjach benzynowych międzynarodowych koncernów.
BEZPIECZEŃSTWO. Nie ma szczególnego zagrożenia przestępczością. Niemniej jednak w ostatnim czasie coraz częściej zdarzają się kradzieże, głównie w miejscach uczęszczanych przez turystów, ale również na plażach i w kąpieliskach. Często spotyka się przypadki wystawiania zawyżonych rachunków w restauracjach, pensjonatach, kwaterach prywatnych.
PRZYDATNE INFORMACJE:
•Walutę można wymienić w bankach oraz kantorach. Można również pobierać pieniądze z ogólnie dostępnych bankomatów. Na Węgrzech nie można płacić bezpośrednio za towary i usługi zagranicznymi środkami płatniczymi z wyjątkiem euroczeków i kart kredytowych.
•Informacja turystyczna o Węgrzech: www.tourinform.hu., www.budapestinfo.hu. Dla turystów potrzebujących pomocy uruchomiony został numer telefonu: (00 36 1) 438 80 80, pod którym trwa 24-godzinny dyżur angielsko- i niemieckojęzyczny.