Zwiedzamy Albanię

Podróże - Przewodnik po Europie

Leżąca w południowo-wschodniej Europie Albania jest w 75% krajem górzystym. Niewielki procent kraju zajmują niziny położone nad Morzem Adriatyckim oraz doliny większych rzek takich jak: Drin (285 km), Wjosa (272 km) lub Seman z Devoll (281 km). Pozostała część kraju to wyżyny oraz góry w paśmie Gór Dynarskich z takimi pasmami jak Góry Północnoalbańskie, Góry Skanderbega, Mal Valamarës. Na granicach znajdują się 3 duże jeziora: Szkoderskie 368 km²; Ochrydzkie 347 km² oraz Prespa 288 km². Najdalej wysunięty na zachód przylądek to Kepi i Gjuhëzës.

Albania graniczy z Grecją, Kosowem, Macedonią i Czarnogórą.  Jej ważniejsze miasta (liczba mieszkańców w tys. w latach 2007-2008) to: Tirana (616,4), Durrës (126,2), Elbasan (126,1), Wlora (91,7), Szkodra (89,4), Kamza (86,5), Korcza (75,0), Fier (63,5), Berat (47,5) i Lushnja (43,1).

Albania to bardzo intersujacy kraj, ciągle mało uczęszczany przez turystów, o niezwykłej, bogatej historii. W starożytności Albania wchodziła w skład Ilirii zamieszkiwanej przez starożytny lud indoeuropejski. Ilirowie wymieszali się później z Trakami i Słowianami. W 168 roku kraj został uzależniony od Rzymian, a od końca IV wieku 395 roku przyłączona została do cesarstwa bizantyjskiego. Na przełomie VI i VII wieku napłynęły tu plemiona słowiańskie. W okresie IX - XI wiek tereny Albanii wchodziły w skład carstwa Bułgarii.

Pierwsze państwo albańskie powstało w XII wieku, w XIV wieku zostało podbite przez Serbów. Około 1435 Turcy zajęli Albanię, wyzwoliła się czasowo po powstaniu zainicjowanym przez Skanderbega. Pod koniec XV wieku Turcy znów zajęli kraj, podupadł on pod względem cywilizacyjnym. Feudałowie powoli i systematycznie przechodzili na islam, zachowując swe majątki i uprawnienia. Często piastowali wysokie funkcje w państwie tureckim (np. Ali Pasza).

W XIX wieku wzmógł się ruch niepodległościowy na rzecz wyzwolenia Albanii, zwany Rilindja. W 1912 roku Kongres Narodowy we Vlorze ogłosił deklarację niepodległości. W 1913 po konferencji londyńskiej nie powiodły się plany rozdzielenia jej między Serbię i Grecję. Do czasu wybuchu II wojny światowej Albania była kolejno księstwem, królestwem, republiką i ponownie królestwem. Na monarchę albańskiego wybrano niemieckiego arystokratę i oficera armii niemieckiej Wilhelma zu Wied. Niemiec przybył do Albanii w 1914, lecz już po kilku miesiącach opuścił kraj wobec niekończących się buntów na prowincji, podsycanych przez Grecję i Włochy.

Podczas I wojny światowej Albania była okupowana przez Serbów, Austriaków i Włochów, pragnących podziału jej terytorium. Okupacja przyniosła także pozytywne skutki - m.in. wybudowano pierwsze trwałe drogi (głównie przez Austriaków).

Konferencja z 1920 zatwierdziła niepodległość Albanii (ujął się za nią Woodrow Wilson). Zdetronizowano Wilhelma von Wieda (nie ogłosił abdykacji) i proklamowano republikę.

W 1928 konserwatywny premier Ahmed Zogu koronował się na króla, wiążąc kraj politycznie i militarnie, a nade wszystko gospodarczo z Włochami Benito Mussoliniego. Włochy zajęły Albanię w kwietniu 1939, łamiąc swe zobowiązania międzynarodowe i obalając króla. 16 kwietnia 1939 król Włoch, Wiktor Emanuel III, został ogłoszony królem Albanii. Po 1941 do protektoratu albańskiego przyłączone zostało Kosowo. Lata 1943-1944 to okupacja hitlerowska, działała wtedy silna partyzantka zdominowana przez komunistów. Po wycofaniu wojsk okupacyjnych w kraju rozgorzała walka o władzę pomiędzy siłami monarchistycznymi i komunistami wygrana ostatecznie przez komunistów, którzy doszli do władzy przy pomocy jugosłowiańskich sił, na czele których stał Josip Broz Tito. 28 listopada 1944 Albania ogłoszona została republiką ludową, władzę przejęła komunistyczna APP kierowana przez Envera Hodżę. Nie powiodły się plany Tito stworzenia Wielkiej Jugosławii (z Albanią i Bułgarią jako kolejnymi członami federacji), co spowodowało późniejszą wrogość pomiędzy Tito i Hodżą.

W 1946 powstała Ludowa Republika Albanii. Po wojnie członek ONZ, Układu Warszawskiego i RWPG. Od śmierci Stalina narastał konflikt między APP a KPZR, który przybrał na sile po słynnym referacie Chruszczowa w 1956. Zbliżenie ZSRR do Jugosławii wywołało krytykę Albanii i stosunki ze wszystkimi państwami Europy Wschodniej znacznie oziębiły się. Albania dryfowała ku współpracy z Chinami, zaś ZSRR wywierał na nią szantaż gospodarczy. Dlatego na moskiewskiej konferencji partii komunistycznych i socjalistycznych doszło do ostrej konfrontacji z KPZR i jej sojusznikami, co skutkowało tym, że ZSRR przestał udzielać wsparcia gospodarczego. W odwecie w ciągu kilkudziesięciu godzin ZSRR musiał ewakuować się z bazy morskiej w porcie Vlora, a Albania przejęła kilka radzieckich okrętów podwodnych oraz sprzęt i amunicję.

W 1962 przestała uczestniczyć w pracach RWPG, co odbiło się niekorzystnie na bilansie handlowym i pozycji gospodarczej kraju. W 1968 Albania skrytykowała interwencję UW w Czechosłowacji i wystąpiła z Układu Warszawskiego. Od tej pory ZSRR nazywany był mocarstwem socjalimperialistycznym. Swą politykę zagraniczną opierała na sojuszu z Chińską Republiką Ludową, była jedynym krajem który nie podpisał Aktu Końcowego OBWE z Helsinek. Rządzona twardą ręką przez komunistę Envera Hodżę, ogłosiła się pierwszym na świecie państwem ateistycznym. W Albanii schronienie znalazł m.in. Polak Kazimierz Mijal, który przygotowywał audycje, przekazywane za pośrednictwem Radia Tirana. W latach 70. Albania dążyła do autarkii, nie przyniosło to jednak powodzenia. W 1976 nazwę kraju zmieniono na Ludową Socjalistyczną Republikę Albanii.

Pod koniec lat 70. ub. wieku Albania po śmierci Mao Zedonga i krótkim okresie władzy Hua Guo Fenga skłóciła się z Chinami Deng Xiaopinga, co sprawiło, iż pogrążyła się w zupełnej izolacji międzynarodowej. Nastąpiły walki frakcji we władzach, czego efektem była (być może samobójcza) śmierć premiera Mehmeta Shehu, oskarżonego przez Hodżę o szpiegostwo na rzecz supermocarstw. Nowym premierem został Adil Carcani. Śmierć Hodży w 1985 roku oznaczała powolny rozkład struktur władzy.

W 1991 u władzy w wyniku pierwszych w historii demokratycznych wyborów pozostali tam początkowo komuniści. W rok później zostali jednak obaleni przez demokratów. W wyniku krachu ekonomicznego z 1997 będącej jego skutkiem antyrządowej rebelii, oraz chaosu który pochłonął ponad tysiąc ofiar śmiertelnych, do władzy w wyniku przedterminowych wyborów doszła postkomunistyczna opozycja. Po ośmiu latach sprawowania władzy Partia Socjalistyczna utraciła władzę, a w 2005 r. po wyborach parlamentarnych władzę przejęła koalicja partii opozycyjnych, na czele z Partią Demokratyczną.

1 kwietnia 2009 Albania dołączyła do państw członkowskich NATO. Jest kandydatem do Unii Europejskiej, do której akcesję popiera 96% jej obywateli.

Ważniejsze informacje:

- Grupy etniczne: Albańczycy – 95%, Grecy – 3%, inni (Wołosi, Romowie, Serbowie, Macedończycy, Bułgarzy) – 3%. (1989)
- Języki: albański (oficjalny), grecki, arumuński, romski, języki słowiańskie.
- Liczba osób przypadających na 1 lekarza: 552.
- Liczba osób przypadających na łóżko szpitalne: 333.
- Stopień analfabetyzmu: 7% – mężczyźni; 21% – kobiety.
- Liczba osób żyjących poniżej poziomu ubóstwa: 25%.
- Na 1000 osób: 308 telefonów; 48 użytkowników Internetu.

Kuchnia albańska

Kuchnia Albanii swymi walorami przypomina kuchnie z innych krajów bałkańskich, wzbogacone przez wpływy tureckie.

Jedną z najpopularniejszych potraw jest gyros - czyli pieczona baranina podawana jest najczęściej z chlebem pita. innymi potrawami chętnie zjadanymi przez Albańczyków są:

- mięso pieczone (mish i përzier)
- ziemniaki (patate) z jarzynami (najczęściej są to pomidory i cebula) z dodatkiem oliwy z oliwek.
- ser feta (djathë)
- oriz më tamel - czyli pudding ryżowy na owczym mleku
- jogurt (kos)

Narodowym albańskim trunkiem jest rakia, którą wyrabia się najczęściej z winogron oraz z innych owoców. Popularne w Albanii jest także picie młodego wina (jest ono podawane do prawie każdego posiłku).

Co warto zobaczyć będąc w Albanii:
DURRES - główny letni ośrodek wypoczynkowy w Albanii. Leży nad Morzem Adriatyckim, 35 km od stolicy kraju Tirany, dzięki czemu stał się kurortem chętnie odwiedzanym przez turystów krajowych i zagranicznych. Atutem Durres jest rozległa piaszczysta plaża o długości 15 kilometrów i jego historia sięgająca czasów starożytnych. Durres został założony w roku 627 p.n.e. i obfituje w obiekty z okresu starożytności oraz średniowiecza, m.in. wielki amfiteatr rzymski, zbudowany w II wieku n.e. Oprócz tego warto zobaczyć interesujące Muzeum Historyczne, ruiny Starego Rynku w centrum miasta i łaźnie rzymskie. Mnóstwo atrakcji oraz unikalna, jak na stary kontynent, atmosfera kraju są dodatkowym atutem podróży do Albanii.

TIRANA - Wycieczka do stolicy Albanii. Miasta pełnego życia i kontrastów. Tirana jest miejscem gdzie stare obcuje z nowym, a szare znajduje się obok kolorowego. W Tiranie zwiedzanie centrum miasta (plac Skanderbega, pomnik Chopina, piramida Hoxha, bazarek). Wizyta w Muzeum Historycznym, w którym można prześledzić całą historię Albanii, oraz meczecie z XVII wieku.

PÓŁNOCNA ALBANIA - Miasto Shkoder jest największym miastem północnej Albanii, położone nad największym na Bałkanach Jeziorem Szkoderskim. Zwiedzanie zamku „Rozafa”, katedry katolicką jedna z największych na Bałkanach i centrum miasta. W mieście Lezha zwiedzanie Mauzoleum Skanderbega, miejsce spoczynku Skanderbega i centrum archeologiczne miasta. Zwiedzanie stolicy Bohatera Narodowego Albanii Jerzego Kastriota Skanderbega(Kruja), który w wieku XV przez 25 lat bronił Europy przed najazdem wojsk tureckich. Zwiedzanie zamku, Muzeum Skanderbega i średniowiecznego malowniczego bazaru miasta.

RIWIERA ALBAŃSKA - Zwiedzanie jednych z najbardziej malowniczych zakątków Albanii: miasta Vlora, zatokę Vlory, centrum archeologiczne w Orikum i przełęcz Llogara, skąd z wysokości 1.020 metrów n.p.m można oglądać piękności Riwiery Albańskiej. W Apollonii zwiedzanie centrum archeologicznego i klasztoru średniowiecznego.

Szkodra - nazwa oznacza „święte wzgórze”, gdyż pierwotnie miasto usytuowane było w południowej części wzgórza. Teraz w miejscu pierwotnej lokalizacji miasta znajduje się meczet. Ciekawe położenie miasta między południowo – wschodnim brzegiem największego jeziora na Bałkanach – Jeziora Szkoderskiego, a dużymi rzekami Drin i Bunes, czynią je bardziej atrakcyjnym i bogatym w otaczające piękne krajobrazy. Jedno z najstarszych miast Albanii, ze względu na bliskość zbiorników wodnych, posiada charakterystyczną zabudowę – piętrowe domy na wysokich fundamentach. Jednocześnie zachowano zabudowę typową dla południowych krajów – charakterystyczne wąskie, orientalne uliczki. Niewątpliwie największą atrakcją miasta jest położona na wzgórzu starożytna twierdza Rozafa. Chociaż dostęp do niej nie należy do najłatwiejszych (transport samochodowy czy autokarowy możliwy tylko do pewnej wysokości) Ci, którzy zdecydują się zwiedzić twierdzę nie będą zawiedzeni. Już po drodze natrafić można na jaskinie, a to tylko nieliczne z atrakcji po drodze na wzgórze. Wielość atrakcji zachęca do zwiedzania tego niedużego, aczkolwiek obfitującego w ciekawe miejsca i zaułki miasta z jego przyjaznymi mieszkańcami.

Kruja - niewielkie miasteczko położone na niewielkim wzgórzu u stóp góry Kruja. Słynie z bohaterskiej przeszłości oraz z imponującego zamku Skanderbega. Jest to jedno z najstarszych miast Albanii. Największą atrakcją miasta jest zachowana do dziś cytadela Skanderbega, obiekt który dla Albańczyków stanowi prawdziwą świętość. Cytadela znajduje się na wzgórzu , które góruje nad miastem. Z centrum prowadzi na nią stara, niedawno odrestaurowana i urokliwa uliczka handlowa, na której zachowały się ładne, stylowe domki. Dla chcących zakupić pamiątki z tego uroczego miejsca, powstało wiele sklepików z upominkami, które będą przypominały Państwu o tej uroczej miejscowości. Z Kruji udajemy się do Lezhy, gdzie zobaczymy Mauzoleum Skanderbega. Na terenie obecnego placu, na którym znajduje się mauzoleum, archeolodzy albańscy pod koniec lat 60. i na początku 70. prowadzili badania wykopaliskowe. Odkryto cenne zabytki związane z kulturą iliryjską, grecką i rzymską. Obecnie na placu widoczne są odsłonięte mury starożytne.

źródło: wikipedia.pl; ois.pl