Z wizytą Wielkanocnej Wyspie

wtorek, 30 listopada 1999 00:00

A możeby tak na przyszłoroczną Wielkanoc wybrać się na Wyspę Wielkanocną? Wszak nazwa wyspy do czegoś zobowiązuje. To unikatowe położone na otwartej przestrzeniu muzeum cywilizacji znane z kamienych posągów, historii kanibalizmu ciągle jest obiektem marzeń podróżników i ludzi bardziej zamożnych. Nazwa wyspy nie pochodzi bybnajmniej jakbyśmy sądzili od tego, że non stop trwają tam święta (bo nie trwają), ale wiąże sie ściśle z jej odryciem. W drugi dzień Wielkanocy odkrył ją Holeder (nie latający;-) Jacon Roggeveen. Było to w 1722 roku. Roggeveen odnalazł na wyspie około 3000 mieszkańców. Badania podają jednak, że na wyspie moglo mieszkać około 15 tysięcy mieszkańców, ale liczba ta zmalała z powodu wyczerpania naturalnych zasobów wyspy...

Ponoć ścięto wszytskie drzewa, a głód był tak silny, że mieszkańcy

pozjadali się... Historie o kabnibalizmie przekazywane są ustnie przez obecnie zamieszkującą wyspę ludność.

Nieco faktów:

Wyspa Wielkanocna (hiszp. Isla de Pascua, polinez. Rapa Nui, ang. Easter Island) położona jest na południowym Oceanie Spokojnym w centralnej części Wzniesienia Wschodniopacyficznego. Jest ona najodleglejszych zakątków na ziemi: od Tahiti dzieli ją 4000 kilometrów, a od najbliższego stałego lądu, Chile, którego jest prowincją, 3700 kilometrów. Najbliżej zamieszkana wyspa Pitcairn - znajduje się od niej w odległości 2078 km.

Według literatury wyspa została zasiedlona około roku 300-400 n.e. przez mieszkańców z Hawajów. Niektórzy naukowcy twierdzą jednak, że mogło to mieć miejsce około roku 700-800 n.e. na co wskazuje datowanie radiowęglowe. Polinezyjczycy prawdopodobnie przybyli z Markizów przywożąc ze sobą banany, taro, kurczaki, czy szczury.

Inna teoria rozpropagowana przez Thora Heyerdahla mówi, że część późniejszych mieszkańców wyspy zwanych długouchymi przybyła na Wyspę z Ameryki Południowej. Mają o tym świadczyć m.in. uprawy słodkiego ziemniaka znajdującego się na wyspie, podania mieszkańców, jak również cechy wyglądu dawnych mieszkańców wyspy, wynikające z posągów. Heyerdahl doświadczalnie dowiódł możliwości przepłynięcia z Ameryki Południowej do Polinezji tratwą (Kon-Tiki). Według podań, arystokratyczni długousi w trakcie powstania ciemiężonej ludności pochodzenia polinezyjskiego zostali prawie zupełnie zgładzeni. Późniejsze badania nie wykazały powiązań genetycznych współczesnych mieszkańców Wyspy Wielkanocnej z mieszkańcami Ameryki Południowej, co jednak biorąc pod uwagę całkowitą zagładę "długouchych" niekoniecznie musi całkowicie podważać teorię Heyerdahla.

Na Wyspie Wielkanocnej istinieje tylko jedna notowana przez mapy miejscowość - Hanga Roa. 3791jej mieszkańców (70% stanowią Polinezyjczycy). Wyspa znana jest przede wszystkim ze znajdujących się na niej wielkich kamiennych posągów przedstawiających głowy - moai. Znajdziemy ich tam blisko 900. Całe pokolenia historyków i badaczy głowią się w dalszym ciągu nas tym skąd te kamienne głowy i po co się tam wzięły. Wiadomo, że najstarsze pochodzą z około 400 roku naszej ery. Większość z nich została wykuta w czarnym bazalcie Rano Raraku kamiennymi narzędziami.

Kamieniołom, w którym obrabiano materiał, porzucono nagle. Świadczą o tym niedokończone posągi. Przeznaczenie tych obiektów nie jest dotychczas znane. Powstało na ten temat wiele teorii, mówiących o posągach jako wyobrażeniu bóstw, czy przodków. Nie wiadomo też, jak przemieszczano ciężkie bloki kamienia. Prawdopodobnie używano do tego drewnianych płóz. Moai wycinano kamiennymi narzędziami ze skały wulkanicznej. Jedna z teorii głosi, że posągi zostały wybudowane przez plemię Tiahuanaco

zamieszkujące dzisiejsze rejony Boliwii i Chile. Polinezjaniści zgodnie przyjmują, że budowa posągów została przerwana nagle w XV wieku Powodem było prawdopodobnie przeludnienie wyspy, klęska głodu i wybuch walk międzyplemiennych.

Inne ciekawostki:

- Drzewa rosnące obecnie na wyspie mają ok. 50 lat i zostały przywiezione z Chile. Kiedyś znajdowały się tam lasy tropikalne, ale tubylcy prawdopodobnie doszczętnie je wycięli budując łodzie, domy i transportując moai. Spowodowało to spadek jakości gleby i klęskę głodu.

- Na wyspie znaleziono tabliczki pokryte pismem, zwanym rongorongo, które nie zostało Ponoć ścięcie wszystkich drzew. Według podań ustnych w wyniku tego doszło do walk oraz kanibalizmu z powodu braku żywności.

- Do połowy XIX wieku wielkość populacji odbudowała się do poziomu ok. 4000. Jednakże kilkurotne wizyty na wyspie handlarzy niewolników do Peru (na których łapano miejscową ludność). Piętnastu, którym udało się powrócić, przywiozło ze sobą choroby, które jeszcze bardziej zdziesiątkowały populację wyspiarzy. I tak w 1877 roku liczba ludności na Wyspie Wielkanocnej wynosiła jednynie 110 mieszkańców.

W tym czasie również nawrócono mieszkańców na wiarę chrześcijańską - zrobili to hiszpańscy misjonarze, którym udało się dotrzeć na wyspę. Od tego czasu "nawrócona" populacja ta dosyć szybko znów zaczęła się zwiększać.

- W 1888 r. kapitan Policarpo Toro przyłączył wyspę do Chile. Od tej pory do końca lat 50. wyspa traktowana była jako wielkie pastwisko dla owiec. Dopiero uruchomienie w 1966 r. lotniska w Hanga Roa umożliwiło rozwój turystyki.

DZIŚ:

- Wyspa Wielkanocna jest częścią chilijskiego regionu Valparaiso. Administrowana jest przez gubernatora nominowanego przez rząd w Santiago. Na wyspie funkcjonuje również lokalny samorząd, wybierany co cztery lata w wyborach powszechnych i proporcjonalnych. Członkowie samorządu wybierają szefa rządu, który współpracuje z gubernatorem. Od 1983 r. istnieje również Rada Starszych, która reprezentuje interesy rdzennych mieszkańców wyspy.

- Wg spisu z 2005 roku populacja liczy 3791 mieszkańców i w porównaniu ze spisem z 1982 odnotowano znaczny wzrost (populacja w r. 1982 wynosiła 1936 osób). Jest to spowodowane przede wszystkim imigracją Europejczyków na wyspę. Jednocześnie zmniejsza się w społeczności udział Polinezyjczyków (z 70% w 1982 do 60% w 2005)

- Gospodarka Wyspy oparta jest głównie na turystyce. Co roku wyspę odwiedza od 15- do 30 tys. turystów. Średni okres pobytu to ok. 3-4 dni, wydatki - ok. 500 USD na osobę, co daje przychód z turystyki w kwocie ok. 15 milionów USD rocznie. Wyspa jest strefą "Tax Free" co oznacza, że jej mieszkańcy nie płacą podatków. Główną atrakcję stanowią kamienne figury moai.

- Mieszkańcy trudnią się także rolnictwem, rybołówstwem, hodowlą drobiu i owiec. Uprawia się banany, taro, kukurydzę, warzywa (w minimalnych ilościach), trzcinę cukrową, figowce i bataty. Hodowane są również konie oraz bydło. Większość żywności sprowadzana jest jednak drogą lotniczą z kontynentu, w związku z czym jej ceny są 2-3 krotnie wyższe niż w Chile.

- Przez lata rozwinęło się również rzemiosło. Wyrabia się głównie naszyjniki z muszli, drewna i ptasich piór, rzeźby moai - zarówno kamienne jak i drewniane oraz wiele innych przedmiotów takich jak misy i ozdoby nawiązujące zdobnictwem do motywów mitologicznych.

- Od 1986 r. Wyspa Wielkanocna jest bazą ratowniczą dla amerykańskich wahadłowców kosmicznych.

- Dwa tysiące mieszkańców wyspy jest pilnowanych 24 godziny na dobę przez chilijskich żołnierzy na motocyklach, wyposażonych w karabiny, kamizelki kuloodporne i przeciwsłoneczne okulary....

Jak dostać się na wyspę:

- Na Wyspę Wielkanocną można dolecieć samolotem linii LanChile - lot z Santiago na Tahiti dwa lub trzy razy w tygodniu. Komunikacja z wyspą jest możliwa drogą morską (kilka rejsów w ciągu roku) oraz drogą lotniczą z Thaiti ośmioosobowymi samolotami.

Zorganizowane wycieczki z Polski, w ramach których jest także wizyta na wyspach Wielkanocnych kosztują ok. minimum 3 tysiecy dolarów.

1) 16 dniową wyprawę do Chile i na Wyspę Wielkanocną w tym roku organizuje m.in.Flugo: http://www.flugo.com.pl/oferta.php?id=27,

2) w swojej ofercie ma ją też EcoTravel - to 26 dniowa wyprawa pod nazwą Podróż dookoła świata. Jej koszt to ponad 20 tysięcy złotych - oferta pod adresem http://www.ecotravel.pl/podroze/ameryka_pld/logostravel_dookola_swiata_0.htm

3) Logos Travel proponuje 2tygodniową wyprawę do

CHILE - WYSPA WIELKANOCNA - TAHITI - MOOREA - BORA-BORA - ARGENTYNA + opcja PATAGONIA

- koszt około 15 tysiecy złotych http://www.logostravel.net/?bookmark=offer&show=294&offset=0&moffset=0&cont=apd

Źródło: Wikipedia, Onet, Oceania, Biura podróży

Zdjęcia pochodzą z Wikipedii.